Een goede en geldige wilsverklaring vereist een op maat geschreven wilsverklaring.

Vraag en antwoord.

Hoe stel je een verklaring op? Zie het formulier, volg dit.
Waar moet de verklaring heen? De verklaring dient te worden opgenomen in het ECD/EPD. Verder is het zinvol om wat kopieën te hebben voor uzelf en uw mentor of een ander belangrijk contactpersoon.
Hoe communiceert u met de behandelende arts(en) over wilsverklaring? Bespreek uw wilsverklaring regelmatig met uw arts, tenminste 1x per jaar, zo nodig vaker.
Hoe communiceert u met de schriftelijk gemachtigde/mentor? Bespreek regelmatig met uw mentor of uw verklaring nog actueel is.
Hoe wordt de verklaring authentiek? De verklaring kan een authentiek karakter krijgen door de verklaring te bespreken met uw dokter. Dit kunt u het best doen door samen met uw mentor naar de dokter te gaan. U kunt gezamenlijk de verklaring ondertekenen, waardoor u samen getuigen bent. De dokter wordt verzocht een ‘ingescand document’ op te nemen in het Elektronisch Patiënten Dossier (EPD).
Wat is de zin van autobiografische aspecten in de wilsverklaring? 'De Wil' hangt samen met de levenssamenhang. Door hier specifieke kenmerken over op te nemen kunnen de behandelbeperkingen beter in de geest van uw wilsverklaring worden geïnterpreteerd. Zie enkele voorbeelden in het tabblad Uit de Praktijk, casus 2 en 4.

Welke vragen en onduidelijkheden kunnen er zijn rondom een wilsverklaring?

• Er kunnen twijfels zijn over de echtheid van de verklaring. Een verklaring moet duidelijk afkomstig zijn van de opsteller van de schriftelijke wilsverklaring. De opsteller mag daar wel hulp bij hebben. Door samen met uw mentor naar uw arts te gaan kunt u de verklaring bespreken. Tijdens het bespreken is voor de dokter en mentor duidelijk of u achter de inhoud staat en dat er dus sprake is van echtheid.
• De dokter moet vaststellen of de verklaring van de patiënt afkomstig is en in vrijheid is afgegeven. Door samen met uw mentor naar uw arts te gaan kunt u de verklaring bespreken. Tijdens het bespreken is voor de dokter en mentor duidelijk of u in vrijheid achter de inhoud staat en dat de verklaring van u afkomstig is.
• Er kan een vraag zijn of de patiënt op het actuele moment nog achter de verklaring staat. Een wilsverklaring kan te allen tijde worden herroepen. Als u bij nader inzien tocht een andere opvatting heeft gekregen over de behandeling, wordt van de nieuwe opvattingen uitgegaan.
• Het kan verder schorten aan de duidelijkheid en specificiteit van de verklaring. De schriftelijke wilsverklaring wordt gelezen in de geest van wat de opsteller bedoeld. Een gemachtigde kan helpen bij de interpretatie van de bedoeling. Door regelmatig over de inhoud te spreken met uw dokter en mentor kan de specificiteit en duidelijkheid helder worden. U kunt nooit alles omschrijven, dat lukt zelfs uw dokter niet. Door aan te geven wie u bent en wat u (een) behandelbeperking(en) vindt, eventueel met voorbeelden kunt u de verklaring verhelderen.
• Zo zal op de verklaring de naam van de patiënt moeten zijn vermeld. In het voorbeeldformulier zijn aanwijzingen gegeven, die helpen bij de identificatie van het document en de persoon.
• Daarnaast kan het zo zijn dat de door de patiënt gevreesde bijwerkingen van een bepaalde behandeling zijn achterhaald door de medische ontwikkelingen na het moment dat de wilsverklaring is opgesteld. Deze opvatting van de KNMG gaat uit van aanbod sturing. In het kader van de WCZ is niet de behandel mogelijkheid van de dokter relevant maar de vraag van de cliënt, diens toestemming en diens opvattingen over behandelbeperkingen.

Toelichting, bron KNMG 2004.
Voor verrichtingen van niet-ingrijpende aard mag toestemming worden verondersteld. Of een verrichting van ingrijpende aard is, hangt af van de omstandigheden. Niet alleen de technische aspecten zijn daarbij van belang, maar ook wat met de verrichting wordt beoogd en wat de gevolgen zijn. Wat de patiënt ingrijpend vindt, is ingrijpend. Als de patiënt een niet-ingrijpende verrichting weigert, mag niet worden gehandeld. Het veronderstellen van de toestemming betekent niet, dat de hulpverlener de patiënt niet hoeft te informeren. Evenzo geldt dat een en ander in het dossier moet worden vastgelegd.

NB
De KNMG geeft in de notitie Arts en schriftelijke wilsverklaring (2002) de suggestie aan om de schriftelijke wilsverklaring samen met een arts op te stellen. Dit is niet werkbaar, omdat de dokter deze tijd niet kan declareren bij de zorgverzekeraar.

De KNMG vindt de bemoeienis van de notaris niet zinvol, omdat dit niet tot een inhoudelijke betere verklaring komt. Een authentieke akte is een document dat door een openbaar ambtenaar, als regel een notaris, is opgesteld en gewaarmerkt. Een verklaring of overeenkomst die zonder de aanwezigheid van een notaris is opgesteld heet een onderhandse akte. Het is overigens wel mogelijk om een onderhandse akte te laten registreren door een notaris.

Wat is de status van een schriftelijke weigering?

Art. 7:450 lid 3 BW bepaalt, dat in het geval waarin een patiënt van zestien jaar of ouder niet in staat kan worden geacht tot een redelijke waardering van zijn belangen, door de hulpverlener de kennelijke opvattingen van de patiënt, geuit in schriftelijke vorm toen deze tot bedoelde redelijke waardering nog in staat was, en inhoudende een weigering van toestemming, moet worden opgevolgd.

De bedoeling van dit artikel is, dat een schriftelijke verklaring van een wilsonbekwame patiënt opgemaakt toen die wilsbekwaam was, met als inhoud een weigering van de behandeling, in principe wordt gerespecteerd.

Daarnaast moet hij beoordelen of de patiënt op het moment dat hij de verklaring aflegde wel in staat was tot een redelijke waardering van zijn belangen. Vervolgens moet de hulpverlener de verklaring interpreteren; wat was precies de bedoeling van de patiënt?

Tenslotte volgt de overweging of er gegronde redenen aanwezig zijn om van de verklaring af te wijken. De verklaring moet overigens duidelijk worden onderscheiden van een euthanasieverklaring. Het gaat hier om de weigering van een medische behandeling.